Ellerde Osteoartrit Nedir? Bilmedikçe Yeri Gelince Hepimiz Yaşlanıyoruz Sandık!
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım, ama bazen sabahları kalktığımda kendimi 50 yaşında gibi hissediyorum. O yüzden de sıkça “İleriye dönük osteoartrit yolunda hızla ilerliyorum, bakarsınız yaşlanmadan bunları çözümlerim” diye kendi kendime espri yapıyorum. Ama son zamanlarda, “Osteoartrit nedir?” sorusu kafamda bir takıntı haline geldi. Gerçekten de yaşlanınca bu hastalıkla mı uğraşacağız? Yoksa şimdiden ne gibi önlemler alabiliriz? Herkesin iç sesi gibi: “Birader, bu yaşta bunları mı düşünüyorsun?” diye sorabilirsiniz, ama bir bakmışsınız, “Ellerde osteoartrit nedir?” diye merak ederken buluverirsiniz kendinizi.
Osteoartrit: Adı Kadar Korkutucu Olmasa Da, Biraz Korkutuyor
Osteoartrit, basitçe eklem kıkırdağının zamanla yıpranması sonucu oluşan bir hastalık. Kıkırdak dediğimiz şey, eklemlerdeki kemikleri birbiriyle temastan koruyan, kaygan bir yüzey gibi düşünebiliriz. Ama yaş ilerledikçe bu kaygan yüzey yıpranıyor, aşınıyor ve kemikler birbirine sürtünmeye başlıyor. Yani eklemde hareket ettiğimizde, adeta “gıcırdama” sesini duyuyorsunuz. Durum böyle olunca, her şey 25 yaşında esprili bir gençken başlamışken, bir anda elinize bakıp “Aaa, bu ne böyle? Evet, ellerimle de mi yaşlanıyorum?” diye düşünüyorsunuz.
Şimdi diyeceksiniz ki: “Yaşlanınca olur, yaşlanmayacak mıyız zaten?” Tabii, haklısınız, ama elinize “yaşlandım” etiketini yapıştırmadan önce biraz bilgi alalım da, elimizde ne var görelim. Sonuçta insanın vücudu, bir bilgisayar gibi; yazılımlar eskiyor, donanımlar yavaşlıyor. Ellerde osteoartrit nedir, bir bakalım.
Osteoartrit Ellerimizi Nasıl Etkiler?
Hani bazen bir arkadaşınıza deriz ya, “Abi, ellerimden ne var? İnanılmaz çalışıyorum ama her geçen gün sanki ellerim çözümsüz bir bulmaca gibi…” İşte bu durumda, ellerde osteoartrit devreye girebilir. Çünkü osteoartrit, eklemleri etkileyen bir hastalık ve el eklemleri de o kadar hassas ki! Bu hastalık, çoğunlukla baş parmak, parmak eklemleri ve bileklerde görülür. Yani öyle ekran kaydırmak ya da telefonla mesaj yazmak da “el eklem sağlığı” açısından yeterince tehdit oluşturabiliyor, arkadaşlar.
Ellerde Osteoartrit Belirtileri: Elimle Ne Yapıyorsam Oluyor
Peki, ellerde osteoartrit varsa, nasıl anlayabiliriz? Olay şu: Bir sabah uyanıyorsunuz, ellerinizi sallamak istiyorsunuz ama baş parmağınız sanki başka bir gezegende yaşıyor gibi hissediyorsunuz. İşte bu osteoartrit belirtilerinden biri olabilir. Evet, ilk başlarda çok dramatik bir durum olmuyor ama zamanla ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığı da devreye girebilir. Hani bazı günler parmaklarımı oynatırken tık tık sesler geliyorsa, herhalde osteoartritten şüphelenmeliyim diye düşünüyorum. Ama arkadaşlar, bunu kimseye söylemeye cesaret edemem tabii!
Osteoartrit Sebepleri: “Yaşam Tarzım Beni Ele Verdi!”
Osteoartrit, sadece yaşa bağlı bir hastalık değil. Aksine, gençken bile ellerde osteoartrit riski taşıyabilirsiniz. Peki, bunu nasıl yaparız? Bunu sağlayan bir dizi faktör var. O yüzden diyorum ki: “Yaşam tarzım biraz sıkıntılı olabilir.” Sürekli bilgisayar başında olmak, telefonla saatlerce takılmak, ağır işlerde çalışmak, eklem üzerine fazla yük binmesine sebep olabilir. Yani, uzun süre aynı hareketi yaparak parmaklarımızı zorlamak, ister istemez eklemdeki kıkırdağı aşındırır. O yüzden, sağlıklı bir yaşam için ara ara parmaklarınıza, bileklerinize küçük egzersizler yaparak bakabilirsiniz.
Mesela geçen gün bir arkadaşımın elini sıkarken, o kadar kötü sıkmışım ki! “Abi, ellerin şişti mi?” dedi. “Ooo, osteoartritin başı bu kadar olursa, işimiz zor” dedim. Sonra bir düşündüm, acaba gerçekten de parmaklarımı fazla mı sıkıyorum? Bir yandan da, buna öyle bir alışmışım ki… Ama çok geçmeden fark ettim ki, osteoartrit riski taşıyan biri için bu bile tehlikeli olabilir. Yani, her gün parmakları gereğinden fazla kasarak el sıkmak, sonra da bilgisayar başında o parmakları gün boyu çalıştırmak, biraz fazla olabilir.
Osteoartrit ve Genetik Faktörler: Anne Benim Elim Niye Böyle Oldu?
Osteoartrit ile ilgili bir diğer faktör ise genetik yatkınlık. Evet, yani bir bakıma anneden, babadan kalma bir hediye gibi! Ne yazık ki, osteoartrit genetik olarak da geçebiliyor. Mesela annem eldiven takmadan evde çalışmaya başladığı günden beri ellerinin ağrıdığını söylüyor. “Benimki genetik, seninki belki alışkanlık” dedi. O kadar sağlıklıydı ki, yıllarca çalışma hayatında bile bu kadar rahatsızlık yaşamamıştı. Ama işte, yaşlandıkça, genetik faktörler devreye girdi. Şimdi de her şeyin kaybolmuş gibi hissediyor. Anne, gözümüzü korkutma!
Osteoartrit Önlenebilir Mi? Durumumuzu Kurtarabilir Miyiz?
Şimdi asıl soruya gelelim: Acaba osteoartrit, önlenebilir mi? Yani, belki de yaşlanmadan elimizle ilgili problemi erkenden fark edip çözebilir miyiz? Cevap: Evet, bazı önlemlerle osteoartrit riskini azaltabiliriz. Ama tabii, hiçbir şey %100 garanti değil. Düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı bir diyet, yeterli su tüketmek, ve tabii ellerimizi gereksiz yere zorlamamak, osteoartrit riskini en aza indirmek için bazı şeyler. O yüzden ben de artık, akşamları bilgisayar başında parmaklarımdan korkarak geçirmiyorum. Hadi canım, o parmaklar biraz dinlensin!
Sonuç Olarak: Ellerde Osteoartrit Bizi Mi Bekliyor?
Sonuçta, osteoartrit bir gün herkesin yaşadığı bir şey olabilir, ama bu sadece bir yaşlanma meselesi değil. Evet, yaşlandıkça eklemler zayıflar, ama hem genetik faktörler hem de yaşam tarzımız bu süreci hızlandırabilir. Yani şunu diyebilirim: Ellerimizi tanıyıp onlara iyi bakmalıyız. Çünkü yaşlanmak var, yaşlanırken sağlıklı kalmak var. Şimdi parmaklarımı biraz dinlendireyim, osteoartritin geleceği konusunda fazla endişelenmeyeyim!