Amerika’da Hangi Diploma Geçerli? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
İstanbul’da yaşıyorum, ve her gün şehri adımlarken karşılaştığım insan çeşitliliği beni düşündürüyor. Toplu taşımada, işyerlerinde, kafe köşelerinde gözlemlediğim sahneler bazen bir yansıma gibi: toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin kesişimindeki gerçeklikleri hatırlatıyor. Bu yazıda, Amerika’da hangi diploma geçerli? sorusunu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından nasıl bir mercekten değerlendirebileceğimizi kendi deneyimlerimle ve sokakta gördüklerimle ele alacağım.
Eğitim Sistemi ve Hangi Diplomanın Geçerli Olduğu
Amerika’da hangi diploma geçerli? sorusunun yanıtı, çoğu zaman ‘evet, ama ne kadar önemli?’ sorusuyla karışıyor. Birçok Amerikalı için üniversite diploması, ekonomik ve toplumsal hayatta önemli bir yer edinse de, bu ‘geçerliliğin’ çok daha derinlemesine incelenmesi gerekiyor. Eğitim, ne yazık ki sadece bilgi birikimiyle ilgili değil. Toplumsal cinsiyet, ırk ve ekonomik sınıf gibi faktörler, hangi diplomaların ve hangi eğitim seviyelerinin daha fazla ‘değer’ gördüğünü belirliyor.
Düşünsenize, sokakta yürürken, yanımdan geçen iki kişi… Birinin elinde pahalı bir çanta ve iş dünyasında oldukça başarılı görünüyor, diğerininse elinde işportadan alınan basit bir kitap. Bu ikisinin arasında, her biri farklı sosyal katmanlardan, farklı cinsiyet ve etnik kimliklerden gelen iki insan, aslında Amerika’nın eğitim sisteminde nasıl farklı yerlere konumlandıklarını hissettiriyor. Hangi diploma geçerli? sorusunun cevabını, çoğu zaman eğitimle birlikte gelen sosyal statü belirliyor.
Toplumsal Cinsiyet ve Eğitim: Hangi Diplomanın Değeri Daha Fazla?
Amerika’da toplumsal cinsiyetle ilgili pek çok mücadele hala devam ediyor. Özellikle kadınların, LGBTQ+ bireylerinin eğitimdeki konumu, çoğu zaman geleneksel ve heteronormatif anlayışlarla şekillendiriliyor. Birçok kadın, erkek egemen alanlarda eğitim alırken, bu meslekleri yaparken karşılaştıkları engeller ve stereotiplerle mücadele etmek zorunda kalıyor. Amerika’da hangi diploma geçerli? sorusunun cevabı da, bu durumu göz önünde bulundurarak değişiyor.
Geçtiğimiz yıl, İstanbul’daki bir sivil toplum toplantısında, Amerika’da eğitimdeki toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini konuştuk. Bir arkadaşımın, “Amerika’da kadınların mühendislik, bilim gibi alanlarda daha az temsil edilmesi, onların sahip olduğu diplomaların değerini de etkiliyor,” demesi üzerine hepimiz sustuk. Amerika’daki kadın mühendisler, bilim insanları, sanatçılar, daha çok mücadele etmek zorunda kalıyor çünkü toplumsal bir baskı altında, sürekli kendilerini kanıtlama çabasında olurlar.
Birçok kadın için ‘geçerli’ olan diploma, yalnızca eğitimi tamamlamaktan ibaret değil. Bu kadınlar, kendilerini toplumsal normların dışında bir yerde görmek istediklerinde, iş hayatında çoğu zaman bu normların onları dışlayıcı ve zorlayıcı etkisiyle yüzleşiyorlar. O yüzden ‘hangi diploma geçerli’ sorusuna basit bir yanıt vermek, aslında bu karmaşayı göz ardı etmek anlamına gelir.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Eğitim
Amerika’da eğitim sistemine dair eleştirilen bir başka büyük mesele, sistemin çeşitlilik ve sosyal adalet açılarından yetersiz kalmasıdır. Birçok etnik gruptan ve düşük gelirli ailelerden gelen bireyler için üniversite diploması, pek çok engelle karşılaşabilecekleri bir hayal olabiliyor. Özellikle Afrikalı Amerikalılar, Latin kökenli Amerikalılar ve diğer etnik gruplardan gelen öğrenciler, genellikle ‘geçerli’ sayılabilecek diplomalar için gereken fırsatlardan mahrum bırakılabiliyor.
Bir arkadaşımın, Amerika’daki üniversite deneyimlerinden bahsederken söylediği bir cümleyi unutmuyorum: “Bazen eğitim almak bir ayrıcalık haline geliyor, çünkü zaten toplumda dışlanmış gruplardan gelen biri olarak, üniversiteye girmek için defalarca daha fazla çaba sarf ediyorsun.” Birkaç yıl önce, İstanbul’da bir işyerinde çalışırken, bir arkadaşımın hikayesini dinlemiştim. Amerika’dan yeni dönmüştü ve oradaki üniversite deneyimini anlatırken, özellikle düşük gelirli ve etnik kökeni farklı olan öğrenciler için eğitim sisteminin ne kadar zorlayıcı olduğunu vurgulamıştı. Bu, “hangi diploma geçerli?” sorusunun aslında sınıf ve ırk gibi derin toplumsal dinamiklerle şekillendiğini net bir şekilde gösteriyor.
Geçerli Olan Diplomanın Değeri: İleriye Gidiş ya da Duraklama
Evet, Amerika’da hangi diploma geçerli? sorusu, çoğu zaman eğitim yoluyla ilerlemenin ya da daha iyi bir yaşam kurmanın anahtarı olarak görülse de, bunun çok daha karmaşık bir durum olduğunu unutmamalıyız. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik, sosyal adalet gibi faktörler, hangi diplomanın daha fazla ‘değerli’ olduğunu etkileyen dinamiklerdir. Eğitimin sunduğu fırsatlar, her birey için farklıdır ve bazen bu fırsatlar, toplumsal normlar tarafından sınırlanabilir.
Sonuçta, Amerika’da hangi diploma geçerli? sorusunu sormak, yalnızca eğitim kurumlarının sunduğu resmi diplomaları sorgulamak değil; toplumsal yapıyı, eşitsizlikleri ve sistemin bireyler üzerinde yarattığı baskıları anlamak anlamına gelir. Eğitimin ‘değeri’ toplumda nasıl algılandığıyla yakından bağlantılıdır ve bu algı, sadece bireylerin bilgiye ne kadar sahip olduklarıyla değil, aynı zamanda toplumsal konumlarıyla da şekillenir.